Alacaklılar, borçlulardan alacaklarını tahsil etmek için icra dairesine başvurur. Alacaklının usulüne uygun olarak düzenlemiş olduğu takip talebinin icra müdürlüğünce kabul edilmesiyle birlikte icra takibi başlar ve icra müdürlüğü tarafından borçluya ödeme emri tebliğ edilir.
- Mal beyanı nedir ?
Mal beyanı, icra takibinin başlamasıyla birlikte alacaklı ve borçlu arasında yapılan icrai işlemlerden birisidir. Mal beyanı İcra ve İflas Kanunu (Bundan sonra “İİK” olarak anılacaktır.) madde 74’te:“Mal beyanı, borçlunun gerek kendisinde ve gerek üçüncü şahıslar yedinde bulunan mal ve alacak ve haklarında borcuna yetecek miktarın nevi ve mahiyet ve vasıflarını ve her türlü kazanç ve gelirlerini ve yaşayış tarzına göre geçim membalarını ve buna nazaran borcunu ne suretle ödeyebileceğini yazı ile veya şifahen icra dairesine bildirmesidir.” şeklinde tanımlanmıştır. Dolayısıyla mal beyanı kısaca, borçlunun borcuna yetecek kadar malvarlığı hakkında bilgi vermesidir.
- Mal beyanında bulunmanın süresi nedir ?
Mal beyanında bulunmanın süresi borçlunun itiraz süresi içerisinde borca itiraz edip etmediğine göre değişmektedir.
2.1. Borçlu Borca İtiraz Etmemişse
Alacaklı, icra müdürlüğü vasıtasıyla borçluya gönderdiği ödeme emriyle birlikte borcun ödenmesini istemektedir. İİK madde 60’a göre borçluya gönderilen ödeme emrinde, borçluya 7 günlük itiraz süresi içerisinde mal beyanında bulunması ve bulunmazsa hapisle tazyik olunacağı ihtar edilir. Dolayısıyla borçlu borca itiraz etmediği takdirde, ödeme emrini aldığı tarihten itibaren 7 gün içerisinde mal beyanında bulunmak zorundadır.
2.2. Borçlu Borca İtiraz Etmişse
Borçlu kendisine gönderilen ödeme emrine 7 günlük itiraz süresi içerisinde itiraz ederse icra takibi durur. Alacaklı takibi devam ettirmek için, İİK madde 67’ye göre itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içerisinde mahkemeye başvurarak alacağının varlığını ispatlamak suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Alacaklının alacağını ispat ederek itirazın iptaline karar verilmesi halinde icra takibi devam eder, bu durumda İİK madde 75’e göre itirazın iptali kararını tebliğ alan borçlunun üç gün içerisinde mal beyanında bulunması gereklidir.
- Mal beyanında bulunmamanın cezası nedir?
Mal beyanında bulunmamanın cezası İİK madde 76’da:“Mal beyanında bulunmayan borçlu, alacaklının talebi üzerine beyanda bulununcaya kadar icra mahkemesi hakimi tarafından bir defaya mahsus olmak üzere hapisle tazyik olunur. Ancak bu hapis üç ayı geçemez.” şeklinde düzenlenmişti. Dolayısıyla borçlu, yukarıda belirttiğimiz süreler içerisinde mal beyanında bulunmaması durumunda üç aya kadar tazyik hapsiyle cezalandırılır. Bu hapis cezasını Ceza Mahkemesi hakimi değil İcra Mahkemesi hakimi vermektedir. Borçlu mal beyanında bulunduğu takdirde tazyik hapsi de sona erer. İcra Mahkemesi hakiminin vermiş olduğu bu ceza yalnızca mal beyanında bulunmaması sebebiyledir. Borçlu tazyik hapsine girmekle borcu ödemekten kurtulmuş olmaz.
- Gerçeğe aykırı mal beyanında bulunmanın cezası nedir ?
Günümüzde birçok borçlunun borcundan kurtulmak maksadıyla gerçeğe aykırı beyanlarda bulunduğu tespit edilmektedir. Ancak İİK madde 338’de gerçeğe aykırı beyanda bulunan borçlunun, alacaklının şikayeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağı hüküm altına alınmıştır.
- Sonradan kazanılan malların beyan edilmesi
Borçlunun icra dairesine mal beyanında bulunmasıyla sorumluluğu sona ermemektedir. Borçlu sonradan kazandığı malları ve yahut kazancındaki artışı yedi gün içerisinde icra müdürlüğüne bildirmek zorundadır. Bu husus İİK madde 77’de: “İcra dairesine vakı olan beyanda malı olmadığını bildirmiş veya borcuna yetecek mal göstermemiş yahut beyandan imtina etmiş olan borçlu sonradan kazandığı malları ve kazancında ve gelirinde vukua gelen tezayütleri yedi gün içinde mezkür daireye taahhütlü mektupla veya şifahi olarak bildirmeğe mecburdur.” şeklinde düzenlenmiştir.
Hukuk Desteği