İnternetin hayatımızın her alanına hızla yayılmasıyla birlikte internetten alışveriş siteleri de oldukça yaygınlaşmış ve günümüzde birçok kişi internetten alışveriş yapmaya başlamıştır. Ancak internet üzerinden alınan ürünlerin bazen beklenildiği gibi çıkmadığı ancak bu konuda ne yapacağını bilmeyen tüketicinin herhangi bir hak talebinde bulun(a)madığı görülmektedir. Dolayısıyla bu yazımızda internet üzerinden alışveriş yapan tüketicilerin hangi haklara sahip olduğunu açıklayacağız.
İnternet üzerinden alınan ürünlerde satıcı ile tüketici arasında yapılan sözleşmeye mesafeli (satış) sözleşme(si) denilmektedir. Mesafeli sözleşmeler 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun madde 48’de: “Mesafeli sözleşme, satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, taraflar arasında sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dâhil olmak üzere uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmelerdir.” şeklinde düzenlenmiştir.
Mesafeli satış sözleşmelerinde karşımıza çıkan uyuşmazlıklar en çok; tüketicinin almış olduğu mal veya hizmeti değişim veya iade etmek istemesine karşılık satıcının bunu kabul etmemesi çerçevesinde yaşanmaktadır. Günümüzde reklam ve tanıtım gibi çalışmalar oldukça ileri düzeyde olduğundan, tüketicilerin bazı reklamlara aldanarak internet üzerinden ürün sipariş ettiği ancak ürün geldiğinde beklediği ürünle karşılaşmadığı ve/veya sipariş ettiği üründen istediği faydayı alamadığında büyük hayal kırıklığına uğradığı görülmektedir. Ancak bu gibi durumlarda tüketici, Tüketicinin Korunması Hakkına Kanunun 48/4. maddesine göre on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Tüketici tarafından on dört günlük süre içerisinde cayma hakkının satıcıya yönlendirilmesi yeterlidir. Satıcının cayma hakkı konusunda tüketiciyi bilgilendirme yükümlülüğü bulunmakta olup, bunun ispatı satıcıya aittir. Tüketici cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse, cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı değildir ancak bu halde de süre 1 yıl sonra sona erecektir. Daha basit bir ifadeyle anlatmak gerekirse, satıcı tarafından on dört gün cayma hakkı bulunduğu tüketiciye bildirilmişse, tüketici on dört gün içerisinde cayma hakkını kullanmalı; satıcı tarafından tüketiciye cayma hakkı olduğu bilgisi verilmemişse tüketici cayma hakkının sona erdiği tarihten itibaren en geç bir yıl içerisinde bu hakkı kullanmalıdır. Tüketicinin cayma hakkı ve satıcının tüketiciyi eksik bilgilendirmesi gibi konular, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir:
Cayma hakkı madde 9 “(1) Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. (2) Cayma hakkı süresi, hizmet ifasına ilişkin sözleşmelerde sözleşmenin kurulduğu gün; mal teslimine ilişkin sözleşmelerde ise tüketicinin veya tüketici tarafından belirlenen üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün başlar. Ancak tüketici, sözleşmenin kurulmasından malın teslimine kadar olan süre içinde de cayma hakkını kullanabilir. (3) Cayma hakkı süresinin belirlenmesinde; a) Tek sipariş konusu olup ayrı ayrı teslim edilen mallarda, tüketicinin veya tüketici tarafından belirlenen üçüncü kişinin son malı teslim aldığı gün, b) Birden fazla parçadan oluşan mallarda, tüketicinin veya tüketici tarafından belirlenen üçüncü kişinin son parçayı teslim aldığı gün, c) Belirli bir süre boyunca malın düzenli tesliminin yapıldığı sözleşmelerde, tüketicinin veya tüketici tarafından belirlenen üçüncü kişinin ilk malı teslim aldığı gün esas alınır. (4) Malın satıcı tarafından taşıyıcıya teslimi, tüketiciye yapılan teslim olarak kabul edilmez. (5) Mal teslimi ile hizmet ifasının birlikte yapıldığı sözleşmelerde, mal teslimine ilişkin cayma hakkı hükümleri uygulanır.”
Eksik bilgilendirme madde 10 “(1) Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür. Tüketici, cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse, cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı değildir. Bu süre her halükarda cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer. (2) Cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirmenin bir yıllık süre içinde yapılması halinde, on dört günlük cayma hakkı süresi, bu bilgilendirmenin gereği gibi yapıldığı günden itibaren işlemeye başlar.”
Tüketicinin cayma hakkını kullanmasıyla birlikte Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği 12/1. maddesi gereği, satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin cayma hakkını kullandığına ilişkin bildirimin kendisine ulaştığı tarihten itibaren on dört gün içinde, varsa malın tüketiciye teslim masrafları da dahil olmak üzere tahsil edilen tüm ödemeleri iade etmekle yükümlüdür.
Hukuk Desteği