Türk Dil Kurumu sözlüğüne göre Arapça kökenli bir sözcük olan “istinaf”ın kelime anlamı: “Mahkemenin verdiği kararı kabul etmeyerek bir üst mahkemeye götürme” şeklindedir.
Türk Hukuk sistemimizde, hukuk dava dosyalarının olağan kanun yollarını şimdiye kadar ikiye ayırmak mümkündü. Olağan kanun yolu olarak karşımıza temyiz ve devamında karar düzeltme çıkmaktaydı. Yeni sistemde ise; istinaf ve temyiz, olağan kanun yolları olmakla birlikte 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yer verilmeyen karar düzeltme, kanun yolu olmaktan çıkarılmıştır.
İstinaf, yerel mahkemenin (ilk derece mahkemesinin) yaptığı yargılama neticesinde verdiği kararın taraflardan en az biri tarafından itiraz edilebilecek hususlar barındırması halinde mahkeme kararının denetlenmesi amacıyla bir üst mahkeme olarak kurulan İstinaf Mahkemesinde tekrar incelenmesi anlamına gelmektedir. Bu ise yeniden bir yargılama yapılacağı anlamına gelmemektedir.
Bizim sistemimiz dar anlamda istinaf modelini benimsemiştir. Bir başka deyişle, sadece ve sadece gerekli ve itiraz konusu edilen hususlar İstinaf Mahkemesinde incelenecektir, yoksa yeniden delillerin toplanması ya da sıfırdan bir yargılama yapılması elbette mümkün değildir.
İhtilafların çözümünde denetimin artması daha sağlıklı kararlar verilmesine hizmet eder. Bu nedenle yerel mahkeme kararının en az hatayla kesinleşmesi için istinaf kanun yolu getirilmiştir. Aynı zamanda kamuoyu nezdinde yargıya olan güveni de pekiştirmesi beklenen İstinaf Mahkemelerinin işlevleri ve kuruluşları hakikaten olumlu çok sayıda beklentinin yanında bazı olumsuz eleştirilere de şimdiden maruz kalmaktadır. Birkaçına burada yer vermek gerekirse: İstinaf Mahkemeleriyle, zaten hantal ve uzun süren yargı sisteminin bir kanun yolu daha eklenmek suretiyle daha da uzamasına sebep olunması, istinaf incelemesinin başvurucuya yargılama gideri ve harç masrafı yükleyeceği, birden fazla sayıdaki bölgede kurulan mahkemelerin kendi aralarında içtihat farklılıkları oluşabilme riski, altyapısal sorunlar ve personel eksikliğinin sebep olması muhtemel uygulamadaki sorunlar.
Her ne kadar yukarıdaki bazı eleştiriler akla gelse de hak arama özgürlüğünün daha etkin hale getirilmesine hizmet edecek olan istinaf, sadece bu bile düşünüldüğünde oldukça yararlı olacaktır. Bir başka önemli konu da temyiz incelemesinde sadece sınırlı hukuki denetim yapılmaktaydı, istinafla birlikte yerel mahkeme kararları hem hukukilik hem de maddi yönden de denetime uğrayacağından kararlar, daha etkin biçimde incelenmiş olunacaktır.
Hukuk Desteği