Ham durumda bulunan arazilerin imar parseline dönüştürülmesi sürecinde gerçekleşen idari işlemler dizisine parselasyon işlemleri denir. Parselasyon işlemleri kadastro parselinin imar parselasyonuna dönüştürülmesini ifade eder. İmar planlarının ve parselasyonun asıl amacı kadastro parselinin imar parseline dönüştürülmesi suretiyle, düzenli, sağlıklı ve estetik bir şehirleşmenin gerçekleştirilmesidir.
Kadastro parseli, kadastro uygulaması sonucunda, arazi üzerinde mülkiyet durumu tespit edilerek oluşturulan parseli ifade etmektedir. İmar parsellerinden farklı olarak kadastro parsellerinde büyüklüğü, mülkiyete konu arazinin yüz ölçümünü belirler. İmar parseli ise, belirli düzenlemeler sonucunda arazinin bir standarta ulaştırılması, altyapı ve üstyapıya ilişkin gereksinimler dikkate alınarak, inşaat yapılabilir parçalara ayrılması sonucunda oluşan yapılaşabilir arazi parçalarına denilir. Kadastro parseli, arazilerin imar parsellerine dönüştürülmesi suretiyle yapılaşmasının sağlanması açısından yapılması zorunlu bir uygulamadır.
Parselasyon işlemleri tarla vasıflı arazilerin imar parseline dönüştürülmesi olduğundan, bu süreçte arazilerin imar planları ölçeğinde ayrıştırılması, standart ölçülerde küçük arazi parçalarının oluşturulması, yapılaşmanın gerektirdiği parsel ölçeğinde altyapısı hazırlanmış parsellerin üretilmesi ifraz (ayırma) işlemiyle mümkündür.
Parselasyon işlemleri sonucunda farklı imar parsellerinin imar mevzuatına göre verimli kullanılmasının önünde bulunan engellerin kaldırılması amacıyla, iki veya daha fazla imar parselinin birleştirilmesi olarak tevhit (birleştirme) işlemi yapılabilir.
İfraz ya da tevhit işlemleri sonrasında oluşan yeni parsellerin imar adalarına dağıtılmasına tahsis denilir. Tahsis işleminde ifraz veya tevhit işlemi sonrasında oluşan yeni parseller imar adalarına dağıtılırken yeni ada ve parsel numarası verilir. Parselasyon işlemleri sırasında uygulamayı yapan idarenin, karışıklık yaşanmasının önlenmesine yönelik olarak cetveller tutması gerekir. Tutulan cetvellerde arazilerin, yüz ölçümleri, malikleri, terkleri, ait oldukları adalar, parsel numaraları ve benzeri konular göz önünde bulundurularak kayıtların tutulması sağlanır.
İmar planlarına göre parselasyon planları yapılıp bu planlar, belediye ve mücavir (komşu) alan içinde belediye encümeni, dışında ise il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe girer. Planlar bir ay müddetle ilgili idarede asılı kalır. Ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur. Bu sürenin sonunda ise kesinleşir. Tashih edilecek planlar hakkında da bu hükümler uygulanır.
Kesinleşen parselasyon planları tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir. Bu daireler ilgililerin muvafakati aranmaksızın, sicilleri planlara göre re’sen tanzim ve tesis ederler.
İmar Kanunu 18. madde uygulaması kapsamında fiili kullanım ve hisse sahiplerinin muvafakati hususu yazımız için (Lütfen Bkz…) Hukuk Desteği