İstinaf mahkemesi, taraflardan biri veya ikisinin istinafa başvurmasıyla önüne gelen ilk derece mahkemesi kararının esasına girmeden önce şekli bakımdan bir inceleme yapacaktır. İstinaf talebinin şekli bakımdan nasıl ve ne şekilde tetkik edileceğine daha önceki bir çalışmamızda ayrıntılarıyla yer vermiştik. (Bkz: İlgili yazımız…)
Bölge Adliye Mahkemesi bir diğer deyişle İstinaf Mahkemesi, yapacağı ön inceleme sonunda istinaf talebinde şekli bakımdan bir eksiklik olmadığını görürse; istinaf talebinde bulunulan dosyayı incelemeye başlayacaktır. Yeri gelmişken mahkemenin, bazı kararlarını duruşma yaparak bazılarını da duruşma yapmadan bir başka anlatımla dosya üzerinden verdiğini belirtmek isteriz. Bu yazımızda sizlere duruşma yapılmaksızın verilen kararları açıklayacağız.
İstinaf Mahkemesi, bazı hallerde hiç esasa dahi girmeden kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye ya da görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesine duruşma yapmadan kesin olarak karar verecektir. Bu hallerin neler olduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesinde tahdidi şekilde sayılmıştır. Şöyle ki; “1) Davaya bakması yasak olan hâkimin karar vermiş olması. 2) İleri sürülen haklı ret talebine rağmen reddedilen hâkimin davaya bakmış olması. 3) Mahkemenin görevli ve yetkili olmasına rağmen görevsizlik veya yetkisizlik kararı vermiş olması veya mahkemenin görevli ya da yetkili olmamasına rağmen davaya bakmış bulunması 4) Diğer dava şartlarına aykırılık bulunması. 5) Mahkemece usule aykırı olarak davanın veya karşı davanın açılmamış sayılmasına, davaların birleştirilmesine veya ayrılmasına, karar verilmiş olması. 6) Mahkemece, tarafların davanın esasıyla ilgili olarak gösterdikleri delillerin hiçbiri toplanmadan veya gösterilen deliller hiç değerlendirilmeden karar verilmiş olması.” Burada İstinaf Mahkemesinin esasa hiçbir şekilde girmediğini tekrardan belirtmeliyiz.
Bölge Adliye Mahkemesi’nin dosyanın esasına girdikten sonra duruşma yapmaksızın karar vermesi de mümkündür. Bu durumun hangi hallerde mümkün olacağı da aynı Kanun’un aynı maddesinde açıklanmıştır. İlgili hüküm şu şekildedir: “…Aşağıdaki durumlarda davanın esasıyla ilgili olarak; 1) İncelenen mahkeme kararının usul veya esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığı takdirde başvurunun esastan reddine, 2) Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında, 3) Yargılamada bulunan eksiklikler duruşma yapılmaksızın tamamlanacak nitelikte ise bunların tamamlanmasından sonra yeniden esas hakkında, duruşma yapılmadan karar verilir.” Buna göre; Bölge Adliye Mahkemesi tarafından yerel mahkeme kararının usul ya da esas bakımından hukuka uygun olduğu, yerel mahkemenin kanun hükümlerini olaya uygulamada hatalı hareket etmesi nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığı veya yerel mahkemenin kararın tamamı itibariyle değil de sadece kararın gerekçesinde hata etmiş olduğu, yerel mahkemede yapılan yargılama sırasında bulunan eksiklikler duruşma yapılmadan tamamlanacak türdense bunların tamamlandığı hallerde duruşma yapılmaksızın kararlar dosya üzerinden incelenerek verilecektir.
Hukuk Desteği