3. Vade Sonrası Süreler İhmal Edilirse
Uygulamada sıkça karşılaşılan “nasıl olsa senet bende, istediğim zaman icraya koyarım” yaklaşımı ciddi hak kayıplarına yol açabilir. Süresinde hak kayıpları hâlinde hamil; cirantalar, avalistler ve diğer müracaat borçlularına karşı sahip olduğu hakları kaybeder. (TTK m. 730)
Bu durumda alacaklı, yalnızca senedin asıl borçlusu olan düzenleyene başvurabilir. Eğer düzenleyenin malvarlığı zayıfsa veya iflas etmişse, tahsilatın diğer cirantalardan yapılma imkânı ortadan kalktığı için alacağın tahsil kabiliyeti fiilen bitmiş olur. Dolayısıyla protesto süresinin kaçırılması, hukuken alacağı bitirmese de tahsilat stratejisini çökerten bir ihmaldir.
- Bonoya dayalı kambiyo taleplerinde zamanaşımı süreleri
Bu hususta dikkat edilmesi gereken ise hamilin düzenleyene karşı taleplerinin, vadeden itibaren 3 yıl geçmekle zamanaşımına uğramasıdır. Zamanaşımı dolduğunda alacak tamamen ortadan kalkmaz (eksik borç haline gelir); ancak borçlu, icra takibinde zamanaşımı def’ini ileri sürerek (İİK m. 168/5) takibi durdurabilir ve borcu ödemekten kaçınabilir.
Şartları varsa, son çare olarak sebepsiz zenginleşme hükümlerine başvurulabilir. TTK m. 732, zamanaşımı veya gerekli işlemlerin ihmal edilmesi nedeniyle kambiyo talepleri düşmüş olsa bile, düzenleyenin hamilin zararına zenginleştiği ölçüde sorumluluğunun devam edebileceğini kabul etmektedir. Ancak bu yol, kambiyo takibi kadar güçlü değildir; ispat yükü davacıdadır ve zamanaşımı süresinin dolduğu tarihten itibaren bir yıllık hak düşürücü süreye tabidir.
Yargıtay, 19. Hukuk Dairesi, E. 2018/1503, K. 2019/2522, T. 15.04.2019: “Poliçeyi kabul edene karşı açılacak davalar vadenin geldiği tarihten itibaren 3 yıl geçmekle müruru zamana uğrar. Hamilin cirantalar ile keşideciye karşı açılacak davalar müddetinde keşide edilen protesto tarihinden veya senette masrafsız iade alınacaktır kaydı varsa vadenin bittiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle müruru zamana uğrar.” hükmünü; yine 6102 sayılı Kanunun 732/1 maddesinin “Zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla…”
Daha fazla bilgi edinmek için serinin devamı yazılarını takip ediniz (Lütfen Bakınız.).
Hukuk Desteği