6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi uyarınca, Türk Ticaret Kanunu’nun 4’üncü maddesinde ve diğer kanunlarda ticari dava olarak belirtilen uyuşmazlıklardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Bu kapsamda tarafların tacir olması tek başına yeterli olmayıp, uyuşmazlığın ticari dava niteliğinde bulunması ve Kanun’da belirtilen dava türlerinden birine ilişkin olması gerekmektedir.
Ticari nitelikte olmakla birlikte konusu para olmayan veya Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesinde sayılan dava türleri arasında bulunmayan uyuşmazlıklar, başka bir kanunda özel olarak düzenlenmedikleri sürece ticari dava şartı arabuluculuk kapsamında bulunmamaktadır. Dava şartı arabuluculuk kapsamında bulunan ticari uyuşmazlıklarda başvuru, yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılmakta ve büro tarafından bir arabulucu görevlendirilmektedir.
Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içerisinde sonuçlandırmak zorundadır. Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesinin ikinci fıkrasında, bu sürenin zorunlu hallerde arabulucu tarafından en fazla iki hafta uzatılabileceği düzenlenmiştir. Dolayısıyla ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk süresi kural olarak altı hafta olup, zorunlu hallerin bulunması durumunda arabulucunun kararıyla en fazla iki haftalık ek süre uygulanabilmekte ve süreç toplam sekiz haftaya kadar devam edebilmektedir. İki haftalık ek süre taraflara tanınmış ve kendiliğinden uygulanan genel bir süre olmayıp, yalnızca sürecin altı haftalık süre içerisinde tamamlanmasını engelleyen zorunlu bir halin bulunması durumunda arabulucu tarafından kullanılabilmektedir.
Taraflardan birinin ek süre talep etmesi de tek başına sürenin uzaması sonucunu doğurmamaktadır. Arabulucunun zorunlu halin varlığını değerlendirerek uzatma kararı vermesi gerekmektedir. Arabulucunun görevlendirildiği tarihten itibaren hesaplanan altı haftalık asıl süre ile en fazla iki haftalık ek sürenin sona ermesi üzerine arabuluculuk faaliyetinin sonuçlandırılması ve anlaşma veya anlaşamama son tutanağının düzenlenmesi gerekmektedir.
Ticari uyuşmazlıklar için öngörülen iki haftalık ek süre yeni getirilen bir düzenleme olmayıp, Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesinin yürürlüğe girdiği 1 Ocak 2019 tarihinden beri uygulanmaktadır. Maddenin kapsamı ise 7445 sayılı Kanun ile genişletilerek itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da açıkça dava şartı arabuluculuk kapsamına alınmıştır.
Hukuk Desteği