Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, TBMM Adalet Komisyonunda kabul edilmiştir. Teklifin temel amacı, yargılama süreçlerinin hızlandırılması, bazı usul işlemlerinin sadeleştirilmesi, dijital uygulamaların yaygınlaştırılması ve uygulamada ortaya çıkan sorunların giderilmesi olarak değerlendirilmektedir.
Paket kapsamında icra ve iflas hukukuna ilişkin önemli değişiklikler öngörülmektedir. Buna göre, idare aleyhine verilen para alacağı, vekalet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin ilamlar bakımından doğrudan icra takibi başlatılmadan önce idareye yazılı başvuru yapılması gerekecektir. Alacaklı veya vekili, ödeme yapılabilmesi için banka hesap numarasını idareye bildirecek; idareye bir aylık ödeme süresi tanınacaktır. Bu süre içinde ödeme yapılmaması halinde ilamlı icra takibine başvurulabilecektir.
Ortaklığın giderilmesi ve miras kalan taşınmazların satışı bakımından da yeni bir sistem öngörülmektedir. Miras yoluyla edinilen ve üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlarda, satış suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilmesi halinde ilk açık artırmanın yalnızca malik olan mirasçılar arasında yapılması düzenlenmektedir. Böylece mirasçıların mülkiyet hakkının korunması ve taşınmazların düşük bedelle el değiştirmesinin önlenmesi amaçlanmaktadır.
Açık artırma sürecine ilişkin olarak paydaşların teminat muafiyetinin kaldırılması ve ihale bedelini süresinde yatırmayan kişilere yaptırım uygulanması da teklifin dikkat çeken başlıkları arasındadır. En yüksek teklifi vermesine rağmen ihale bedelini yatırmayan kişilerin teminatının iade edilmemesi ve ayrıca teklif edilen bedelin belirli bir oranında idari para cezası uygulanması öngörülmektedir.
Hukuk yargılamaları bakımından en önemli değişikliklerden biri, belirsiz alacak davasına ilişkin düzenlemedir. Teklif ile belirsiz alacak davasına ilişkin hükmün yürürlükten kaldırılması; bunun yerine kısmi davada talep konusunun, aynı dava içinde tahkikat sona erinceye kadar bir defaya mahsus artırılabilmesi düzenlenmektedir. Ayrıca duruşmalar arasındaki sürenin kural olarak üç ayı aşmaması öngörülmektedir. Bu düzenleme, yargılamaların makul sürede sonuçlandırılması amacıyla getirilmektedir.
Noterlik işlemlerinde de dijitalleşme yönünde değişiklik yapılmaktadır. Noterlik evrak ve defterlerinin onaylı örneklerinin, güvenli elektronik imza ile elektronik ortamda mahkemelere, Cumhuriyet başsavcılıklarına ve yetkili mercilere gönderilebilmesi mümkün hale getirilmektedir. Elektronik gönderimin mümkün olmadığı hallerde ise fiziki örnek gönderilebilecektir.
Ceza muhakemesi alanında genetik inceleme sonuçlarının saklanması ve imhası, bilgisayar verilerinde arama, kopyalama ve el koyma usulü ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumuna ilişkin değişiklikler öne çıkmaktadır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması bakımından bazı suçlar yönünden uygulama alanının sınırlandırılması ve kanun yolu denetimine ilişkin düzenlemeler yapılması hedeflenmektedir.
Paket kapsamında ayrıca kanuni faiz hesabına ilişkin yeni esaslar, adli tıp kurulu üyelikleri, hakim ve savcı yardımcılarının eğitim ve sınav süreçleri, idari yargıda tek hakimle görülecek dava türleri, istinaf ve temyiz yolları ile IBAN mağdurlarına ilişkin düzenlemeler de yer almaktadır.
Sonuç olarak 12. Yargı Paketi, yalnızca tek bir hukuk alanına ilişkin sınırlı bir değişiklik paketi olmayıp; icra hukuku, hukuk yargılaması, idari yargı, ceza muhakemesi, noterlik işlemleri ve yargı teşkilatına ilişkin çok yönlü düzenlemeler içeren kapsamlı bir teklif niteliğindedir. Bu yönüyle paket hem yargılama süreçlerinin işleyişini hem de tarafların dava ve takip süreçlerindeki hukuki konumunu etkileyebilecek hükümler barındırmaktadır.
Bununla birlikte, teklifin Genel Kurul sürecinde aynen kabul edilip edilmeyeceği, bazı maddelerde değişiklik yapılıp yapılmayacağı ve yürürlük tarihlerinin nasıl belirleneceği ayrıca takip edilmelidir. Bu nedenle düzenlemelerin kesin hukuki sonuçları, teklifin yasalaşması ve Resmi Gazete’de yayımlanması sonrasında netlik kazanacaktır.
12. Yargı Paketi kapsamında yer alan bazı başlıklar ise uygulamadaki etkileri bakımından ayrıca değerlendirilmesi gereken niteliktedir. Bu nedenle yazı serimizin devamında; belirsiz alacak davasının kaldırılması, IBAN hesabı kullandırma fiiline ilişkin ceza indirimi düzenlemesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumuna ilişkin yeni düzenleme ve miras kalan taşınmazların satışında öngörülen yeni usul başlıkları hukuki perspektiften ayrı ayrı incelenecektir.
Hukuk Desteği