Evlilik hazırlığı yapan bir işçinin düğün salonu, gelinlik, davetiye ve organizasyon işlemlerinin yanında çalışma hayatına ilişkin haklarını da bilmesi önem taşımaktadır. Uygulamada evlilik izninin kaç gün olduğu, iznin düğün tarihinde mi yoksa resmi nikah tarihinde mi kullanılacağı, işverenin izin vermeme hakkının bulunup bulunmadığı ve evlilik nedeniyle işten ayrılan işçinin kıdem tazminatı alıp alamayacağı sıklıkla sorulmaktadır.
Evlilik izni ile evlilik nedeniyle iş sözleşmesini sona erdirme hakkı birbirinden farklıdır. Evlilik izni kadın ve erkek işçilere tanınmış ücretli bir mazeret izni iken, evlilik nedeniyle işten ayrılarak kıdem tazminatı talep etme hakkı kanunda yalnızca kadın işçiler bakımından düzenlenmiştir.
Evlilik İzni Kaç Gündür?
4857 sayılı İş Kanunu’nun (“Kanun”) Ek 2. maddesine göre işçiye evlenmesi halinde üç gün ücretli izin verilmesi gerekmektedir. Bu hak hem kadın hem de erkek işçiler için geçerlidir. İşçinin evlilik izninden yararlanabilmesi için işyerinde belirli bir kıdem süresini tamamlaması veya yıllık izne hak kazanmış olması aranmamaktadır.
Evlilik izni ücretli izin niteliğindedir. Bu nedenle işçi izinli olduğu günlerde çalışmış gibi ücret almaya devam eder. İşveren, kullanılan evlilik izni nedeniyle işçinin ücretinden kesinti yapamaz ve bu günleri işçinin yıllık ücretli izin süresinden düşemez.
İş sözleşmesinde, toplu iş sözleşmesinde veya işyeri uygulamasında üç günden daha uzun bir evlilik izni öngörülmüşse işçi lehine olan düzenleme uygulanır. Kanun’da belirtilen üç günlük süre asgari süre olup işveren tarafından azaltılamaz.
Evlilik İzni İş Günü Mü, Takvim Günü Müdür?
İş Kanunu’nun Ek 2. maddesinde üç “iş günü” yerine üç “gün” ifadesine yer verilmiştir. Kanun’da izin süresinin hangi gün başlayacağı ve hafta tatili ile resmi tatil günlerinin hesaba dahil edilip edilmeyeceği ayrıca düzenlenmemiştir. Bu nedenle uygulamada izin süresinin başlangıcı konusunda farklılıklarla karşılaşılabilmektedir.
Uyuşmazlık yaşanmaması için işçinin evlilik iznini kullanmak istediği tarihleri önceden ve yazılı olarak işverene bildirmesi önem taşımaktadır. İş sözleşmesinde, personel yönetmeliğinde veya toplu iş sözleşmesinde iznin iş günü olarak kullanılacağına ilişkin işçi lehine bir düzenleme bulunuyorsa bu düzenleme esas alınmalıdır.
Evlilik izninin amacı, işçinin evlenme olayı nedeniyle ortaya çıkan hazırlıklarını ve kişisel işlemlerini gerçekleştirebilmesidir. Bu nedenle iznin resmi nikah veya düğün tarihiyle bağlantılı makul bir zaman diliminde kullanılması gerekir. Kanun’da iznin mutlaka resmi nikah günü başlayacağına ilişkin açık bir hüküm bulunmadığından kullanılacak tarihlerin işverenle yazılı şekilde belirlenmesi uygulamada yaşanabilecek sorunları önleyebilir.
İşveren Evlilik İzni Vermeyebilir Mi?
Evlilik izni, işverenin takdirine bırakılmış bir izin değildir. Kanuni şartların oluşması halinde işverenin işçiye üç günlük ücretli evlilik izni vermesi gerekir. İşyerindeki iş yoğunluğu, personel eksikliği veya organizasyon sorunları bu hakkın tamamen ortadan kaldırılmasını haklı hale getirmez.
Bununla birlikte işçinin de evlilik durumunu ve izin talebini işverene bildirmesi gerekir. İzin talebinin insan kaynaklarına, işveren vekiline veya işyeri yönetimine yazılı olarak iletilmesi; resmi nikah tarihi ile izin kullanılmak istenen tarihlerin açıkça belirtilmesi uygun olacaktır.
İşçinin işverene herhangi bir bildirim yapmadan işe gelmemesi, daha sonra devamsızlığın evlilik izni olarak kabul edilip edilmeyeceği konusunda uyuşmazlık doğurabilir. Bu nedenle sözlü bildirimle yetinilmemeli; e-posta, dilekçe, kurumsal izin sisteminde işlem yapma, form doldurma veya ispatlanabilir başka bir yöntem kullanılmalıdır.
Evlilik İzni İçin Hangi Belgeler Sunulmalıdır?
Kanun’da işçiden mutlaka belirli bir belgenin isteneceğine ilişkin ayrıntılı bir düzenleme bulunmamaktadır. Bununla birlikte işveren, evlenme olayının doğrulanması amacıyla evlenme cüzdanı, aile nüfus kayıt örneği veya resmi nikah tarihini gösteren başka bir belge talep edebilir.
Tarafların; izin talep dilekçesini, işverenin cevabını, kurumsal izin kayıtlarını ve evlenme tarihini gösteren belgeleri saklaması önemlidir. Evlilik izni sırasında ücret kesintisi yapılmışsa ilgili aya ait ücret bordrosu ve banka hesap hareketleri de korunmalıdır.
Hukuk Desteği