Son yıllarda sahte diploma düzenlenmesi ve bu şekilde çalışma hayatına girilmeye çalışılması gündemdedir. Bu şekilde devlet memuru olan kimseler dahi zaman zaman basında yer almaktadır. Eylemlere girişilmesi ile birçok suç icra edilebilir vaziyette karşımıza çıkmaktadır. Örneğin; suçu işleyen kimse resmi belgede sahtecilik suçunu (Türk Ceza Kanunu 204/1) ve ayrıca devlet memuru oldu ise nitelikli dolandırıcılık suçunu (Türk Ceza Kanunu 158/1e) işlemiş olabilecektir. Bu yazımızda resmi belgede sahtecilik suçu üzerinden gideceğiz.
Türk Ceza Kanunu madde 204: “(1) Bir resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmi belgeyi kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmi bir belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren, gerçeğe aykırı olarak belge düzenleyen veya sahte resmi belgeyi kullanan kamu görevlisi üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (3) Resmi belgenin, kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli olan belge niteliğinde olması halinde, verilecek ceza yarısı oranında artırılır.”
Sahte belge oluşturmak; olmayan bir belgeyi düzenlemek veya mevcut gerçek bir doküman üzerinde tahrifat yapmak suretiyle değişiklikler yapmak ve bu dokümanı çıkar sağlamak için kullanmaktır. Sonuç olarak haksız menfaat temin etmek amacıyla kanuna aykırı olarak hazırlanmış her türlü evrak ile var olan bir belge üzerinde değişiklik yapılmak suretiyle aldatma ve menfaat kastı, sahteciliğin konu ve kapsamı içine girecektir.
Sahte diploma ile resmi belgede sahtecilik suçunun oluşabilmesi için, düzenlenen sahte diplomanın aldatma yetenegini itfa edecek şekilde düzenlenmiş olması gerekmektedir. Bu halde bir kimse yukarıda saydığımız eylemleri gerçekleştirirse, Türk Ceza Kanunu’nun 204. maddesinin ilk fıkrasındaki suçu işlemiş sayılacaktır.
Belirtmemiz gerekir ki; diploma, terhis tezkeresi, adli sicil fişi, ikametgah kağıdı… gibi bir memur tarafından sicil, kayıt yahut sair belgelerin kapsam ve içeriğine dayanılarak oluşturulan belgeler onaylı özet sayılmaktadır. Bu halde esas belge olmayan ancak; bu esas belgeye dayanılarak düzenlenen belgelerin tümü onaylı özet kabul edilmelidir. Bu tür onaylı özet belgeler üzerindeki sahtecilik suçları ancak görevli bir memur tarafından işlenebilir. Nitekim Türk Ceza Kanunu’nun 204. Maddesinin ikinci fıkrası fail bakımından kamu görevlilerinin suçu işlenmesi halini düzenlemektedir. Onaylı bir özette memur olmayan bir kimse veya görevi dışında hareket eden bir memur sahtecilik yaparsa fail, ancak görevli memur olabileceğinden 204. maddenin ikinci fıkrasına uyan bu eylemden dolayı cezalandırılamayacaktır.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2010/15230 Esas, 2013/118 Karar sayılı içtihadı: “…Sanık hakkında …Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen 28.05.2007 tarihli iddianame ile …Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsüne ait sahte lisans diplomasını notere onaylatıp iş başvurusunda kullanarak resmi belgede sahtecilik suçunu işlediği iddiası ile kamu davası açıldığı, bu dava sonucu hukuki kesinti meydana geldiğinden teselsül ile temadiden söz edilemeyeceği, sanığın daha sonra 25.07.2007 tarihinde aynı sahte diplomayı notere onaylatmak için götürmesi eyleminin ayrı bir suç oluşturup 04.12.2007 tarihli iddianame ile resmi belgede sahtecilik suçundan açılan kamu davası nedeniyle ayrı hüküm kurulması gerekirken, eylemlerinin tek suç olduğu kabul edilerek yazılı şekilde karar verilmesi…”
Yargıtay Ceza Genel Kurulu E. 2007/11-245 K. 2007/264 T. 4.12.2007: “Sanık, resmi belgede sahtecilik suçundan yargılanmıştır. Uyuşmazlık, suça konu belgenin aldatma yeteneğinin bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. Dosya kapsamından, sanığın yurt dışındaki bir üniversiteden aldığı diploma için denklik işlemi yapılmasını talep ettiği ve neticede denklik belgesi verildiği, daha sonradan söz konusu diplomanın sahte olduğunun tespit edildiği anlaşılmaktadır. Başvuru tarihinde yürürlükte olan bu husustaki yönetmeliğe göre, belgelerin orijinal olup olmadığının araştırılması zorunludur. Bu araştırma ise belgeyi veren kurum nezdinde yapılabilir. Somut olayda, bu hususta bir inceleme yapılmamıştır. İnceleme yapılmış olsaydı, suça konu diplomanın sahte olduğu kolaylıkla anlaşılacak, denklik belgesinin verilmesi de söz konusu olmayacaktı. İdari görevin gerektirdiği araştırma yapılması halinde belgenin sahteliği anlaşılabilecek ise bu durumda belgenin aldatıcılık niteliğine sahip olduğu kabul edilemez. Açıklanan nedenlerle resmi belgede sahtecilik suçundan dolayı berat kararı verilmesi usul ve yasaya uygundur.”
Hukuk Desteği